start o serwisie aktualności galeria multimedia miasta projekty o dziedzictwie
 
Dębica
rss
info
miejsca
galeria
multimedia
projekty
dzialanie
tak bylo
forum
multimedia
Pierwsza wzmianka o Żydach w Dębicy pochodzi z 1471 r. Zamieszkiwali oni głównie północną część miasta. W 1711 r. były w Dębicy dwie synagogi i cmentarz; w 1870 r. kahał zarządzał dwiema synagogami, cmentarzem, szkołą oraz trzema instytucjami dobroczynnymi, w mieście działało dwóch rabinów. Większość społeczności stanowili Chasydzi.
W czasie wojny utworzono tu getto. Żydów z Dębicy wywieziono do obozów w Pustkowie oraz w Bełżcu. Część z nich Niemcy rozstrzelali w okolicznych lasach.
       
  nazwa polska ................................................ Dębica
  nazwa jidysz ................................................ Dembitz
  nazwa austriacka ................................................ Dembica
  gmina ................................................ Dębica
  powiat ................................................ Dębicki
  województwo ................................................ podkarpackie
  Położenie administracyjne (1939 r.) - województwo ................................................ Lwowskie ?
  Położenie administracyjne (1939 r.) - powiat ................................................ Dębicki
  Położenie administracyjne (1939 r.) - gmina ................................................ Dębica
  Położenie administracyjne (1900 r.) - zabór ................................................ Austriacki
  Położenie administracyjne (1900 r.) - gubernia/prowincja ................................................ Tarnów
  Położenie administracyjne (1900 r.) - powiat ................................................ Popczycki
  Położenie administracyjne (1900 r.) - gmina ................................................ Dębica
  typ jednostki osadniczej ................................................ miasto
  Początki jednostki osadniczej - data założenia ................................................ Świętosław otrzymał prawo założenia miasta w 1358r., ale skorzystał z niego 10 czerwca 1372r.
  Początki jednostki osadniczej - założyciel ................................................ Świętosław z rodu Gryfitów w 1372 r. upoważnił Mikołaja z Lipin do założenia Dębicy
  Początki jednostki osadniczej - własność ................................................ prywatna (Górscy, Trzeciescy, Radziwiłowie, Raczyńscy)
  Pierwsza wzmianka na temat społeczności żydowskiej ................................................ 1471r. porozumienie zawarte przez księdza Piotra i dziedzica Jana Podgrodzkiego, gdzie jest mowa o wymogu płacenia dziesięciny przez wszystkich stałych mieszkańców miasta z wyjątkiem Żydów i niekatolików. Nie wiadomo, czy Żydzi mieszkali
  Istnienie gminy żydowskiej ................................................ tak
  Liczebność gminy ................................................ 1765 - 911, 1880 - 2385 (73%), 1900 - 2205 (55%), 1921 - 1561 (40%)
  Główne źródła utrzymania ludności żydowskiej 1 ................................................ handel, lichwa
  Główne źródła utrzymania ludności żydowskiej 2 ................................................ rzemiosło rzeźnicze i czapnicze, kuśnierstwo
  Główne źródła utrzymania ludności żydowskiej 3 ................................................ gorzelnictwo, szynkarstwo, piekarstwo
  Środowisko chasydzkie - cadyk ................................................ W Dębicy istniały dwie silne grupy chasydów, z których jedna uznawała Naftalego Cwi ben Menachema Mendla Horowica z Ropczyc (oni z czasem zyskali przewagę), a druga Szlomo Zalmana ben Abrahama Frenkela z Wielopola
  Środowisko chasydzkie - wyjazdy na jorcajt ................................................ Ropczyce/Wielopole Skrzyńskie
  Środowisko chasydzkie - ważni przywódcy religijni ................................................ Szmuel Henoch Gewirc, Ruben Horowic, Alter Jeszaja Horowic, Szmuel Horowic
  Holokaust - liczba Żydów w 1939r. ................................................ 2200
  Holokaust - eksterminacja ludności żydowskiej - data ................................................ 21 lipca 1942 r. ; 15-16 grudnia 1943 r.
  Holokaust - eksterminacja ludności żydowskiej - miejsce ................................................ Las Wolica; obóz pracy w Pustkowie; obóz w Bełżcu;
  Holokaust - getto TAK ................................................ Tak
  Holokaust - czas istnienia getta ................................................ pocz. 1942 - pocz. kwietnia 1943
  Holokaust - liczba więzionych osób ................................................ 7300
  Holokaust - miejsca z jakich pochodzili więźniowie 1 ................................................ Dębica (4000), Wielopole Skrzyńskie (400)
  Holokaust - miejsca z jakich pochodzili więźniowie 2 ................................................ Pilzno (1200)
  Holokaust - miejsca z jakich pochodzili więźniowie 3 ................................................ Sędziszów Młp. (1000)
  Holokaust - miejsca z jakich pochodzili więźniowie 4 ................................................ Ropczyce (600), Radomyśl Wielki
  Holokaust - groby masowe TAK ................................................ Las Wolica
  Holokaust - liczba osób zamordowanych ................................................ 574
  Holokaust - miejsce pochodzenia ofiar 1 ................................................ Getto dębickie
  Holokaust - data śmierci ................................................ 21 lipca 1942r.
  Sprawiedliwi Wśród Narodów Świata - liczba osób ................................................ 2 - Leokadia i Aleksander Mikołajko
  Pamięć o społeczności żydowskiej - tablica TAK ................................................ Tak - wmurowana w bramę ogrodzenia cmentarza żydowskiego
  Pamięć o społeczności żydowskiej - co upamiętnia ................................................ Rodzinę Mikołajków, która ukrywała Żydów w trakcie II wojny światowej
  Pamięć o społeczności żydowskiej - data odsłonięcia ................................................ Czerwiec 2006r., 1996r.
  Pamięć o społeczności żydowskiej - fundator ................................................ Społeczeństwo miasta Debicy i Fundacja Rodziny Niessenbaumów
  Pamięć o społeczności żydowskiej - pomnik TAK ................................................ Tak
  Pamięć o społeczności żydowskiej - co upamiętnia ................................................ Ofiary dębickiego getta; Żydów pomordowanych przez Niemców w lipcu 1942r. w lesie na Wolicy
  Pamięć o społeczności żydowskiej - fundator ................................................ Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Dębickiej, Bar Natan z Tel Awiwu oraz Mosze i Ester Mosze, odnowiony przez Fundację Rodziny Niessenbaumów
  Znane postacie ................................................ Jehuda Bornstein, Reb Ruben Horowitz, Daniel Leibł
  Strony www o dziedzictwie żydowskim miejscowości 1 ................................................ www.jewishgen.org/Yizkor/Debica/dem005.html
  Strony www o dziedzictwie żydowskim miejscowości 2 ................................................ www.geocities.com./-pisreal/dembica-Poland-Theshtetl
  Bibliografia 1 ................................................ F. Kiryk, Początki osady i miasta; J. Rajman, W okresie nowożytnym;
  Bibliografia 2 ................................................ A. Potocki, Żydzi w Podkarpackiem, LIBRA, Rzeszów 2004
  Bibliografia 3 ................................................ Fragmenty Księgi Pamięci Żydów z Dębicy w przekładzie z j. ang na j.polski Ireneusza Sochy dostępne na stronie www.jewishgen.org